Prerehabilitacja – dlaczego warto przygotować się do operacji jeszcze przed zabiegiem?

Większość osób po otrzymaniu terminu operacji skupia się na organizacji badań, kompletowaniu dokumentów czy przygotowaniu pobytu w szpitalu. Tymczasem coraz więcej badań pokazuje, że równie ważne jest odpowiednie przygotowanie własnego organizmu.

Takie przygotowanie nazywane jest prerehabilitacją. Choć dla wielu pacjentów to wciąż nowe pojęcie, odpowiednio prowadzona prerehabilitacja może ułatwić powrót do sprawności po operacji i pomóc lepiej przejść przez cały proces leczenia.

W tym artykule wyjaśniam, czym jest prerehabilitacja, kto może z niej skorzystać i dlaczego warto rozpocząć ją jeszcze przed zabiegiem.

Czym jest prerehabilitacja?

Prerehabilitacja to odpowiednio zaplanowane przygotowanie organizmu do planowanej operacji. Jej celem nie jest leczenie uszkodzonego stawu czy więzadła przed zabiegiem, ale poprawa ogólnej sprawności, siły mięśni, ruchomości oraz przygotowanie pacjenta do okresu pooperacyjnego.

Można powiedzieć, że jest to inwestycja w łatwiejszy powrót do zdrowia. Im lepiej organizm jest przygotowany przed operacją, tym większe ma możliwości poradzenia sobie z wysiłkiem związanym z zabiegiem i późniejszą rehabilitacją.

Czy prerehabilitacja naprawdę ma sens?

Tak. Coraz więcej badań naukowych wskazuje, że odpowiednio przygotowani pacjenci często:

• szybciej odzyskują sprawność
• łatwiej wracają do codziennych aktywności
• lepiej tolerują rehabilitację po operacji
• są bardziej świadomi procesu leczenia
• mają większą pewność podczas wykonywania ćwiczeń

Kiedy warto rozpocząć prerehabilitację?

Najlepiej rozpocząć ją zaraz po ustaleniu terminu planowego zabiegu. Nawet kilka tygodni odpowiednio dobranych ćwiczeń może przynieść korzyści. Jeżeli do operacji pozostało więcej czasu, możliwe jest stopniowe zwiększanie aktywności i jeszcze lepsze przygotowanie organizmu.

Nigdy nie jest jednak za późno, aby rozpocząć pracę nad poprawą sprawności przed planowanym zabiegiem.

Kto może skorzystać z prerehabilitacji?

Prerehabilitacja znajduje zastosowanie przed wieloma zabiegami ortopedycznymi. Najczęściej korzystają z niej osoby przygotowujące się do:

• endoprotezy kolana
• endoprotezy biodra
• rekonstrukcji ACL
• artroskopii kolana
• operacji barku
• zabiegów w obrębie stopy i stawu skokowego

Może być również pomocna przed innymi operacjami, jeśli lekarz prowadzący nie widzi przeciwwskazań do aktywności fizycznej.

Co obejmuje prerehabilitacja?

Program zawsze dobierany jest indywidualnie do rodzaju planowanego zabiegu oraz możliwości pacjenta. Może obejmować między innymi:

• poprawę zakresu ruchu
• wzmacnianie mięśni
• ćwiczenia równowagi
• trening stabilizacji
• poprawę wydolności organizmu
• naukę prawidłowego chodu
• naukę korzystania z kul ortopedycznych
• edukację dotyczącą okresu pooperacyjnego

Dzięki temu pacjent trafia na operację lepiej przygotowany zarówno fizycznie, jak i psychicznie.

Dlaczego nauka chodzenia o kulach przed operacją jest dobrym pomysłem?

Dla wielu osób pierwsze korzystanie z kul następuje dopiero po operacji. W praktyce oznacza to, że jednocześnie trzeba radzić sobie z bólem po zabiegu, zmęczeniem oraz nauką nowego sposobu poruszania się. Znacznie łatwiej jest opanować prawidłową technikę jeszcze przed operacją, gdy organizm funkcjonuje sprawniej.

Podczas prerehabilitacji można nauczyć się:

• odpowiedniej wysokości ustawienia kul
• prawidłowego chodu
• bezpiecznego siadania i wstawania
• pokonywania schodów
• wykonywania codziennych czynności z wykorzystaniem kul

Czy warto wzmacniać mięśnie przed operacją?

Zdecydowanie tak. Po operacji naturalnie dochodzi do czasowego osłabienia mięśni oraz zmniejszenia aktywności. Im lepsza kondycja mięśni przed zabiegiem, tym łatwiej rozpocząć późniejszą rehabilitację.

Nie chodzi jednak o intensywne treningi, ale o odpowiednio dobrane ćwiczenia dostosowane do możliwości pacjenta oraz rodzaju planowanego zabiegu.

Przygotowanie mieszkania przed operacją

Prerehabilitacja to nie tylko ćwiczenia. Warto również odpowiednio przygotować miejsce, w którym będziesz wracać do zdrowia. Przed operacją dobrze jest:

• usunąć przedmioty mogące utrudniać poruszanie się
• zabezpieczyć luźne dywany
• przygotować wygodne miejsce do odpoczynku
• ustawić najpotrzebniejsze rzeczy w łatwo dostępnym miejscu
• zaplanować organizację codziennych obowiązków na pierwsze tygodnie po zabiegu

Takie przygotowanie może znacząco zwiększyć bezpieczeństwo i komfort w okresie pooperacyjnym.

Jak wygląda pierwsza wizyta?

Pierwsze spotkanie rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu oraz oceny aktualnej sprawności. Sprawdzam między innymi:

• zakres ruchu
• siłę mięśni
• sposób chodzenia
• równowagę
• ograniczenia funkcjonalne
• cele pacjenta

Na tej podstawie dobieram indywidualny program przygotowania do operacji.

Czy prerehabilitacja odbywa się również w domu pacjenta?

Tak. Dla wielu osób przygotowujących się do operacji rehabilitacja z dojazdem jest wygodnym rozwiązaniem. Ćwiczenia wykonywane są w warunkach, w których pacjent funkcjonuje na co dzień.

Dzięki temu można jednocześnie ocenić bezpieczeństwo poruszania się po mieszkaniu, przygotować otoczenie do okresu pooperacyjnego oraz nauczyć codziennych czynności, które będą wykonywane po zabiegu.

Najczęstsze błędy przed operacją

Do najczęściej spotykanych błędów należą:

• całkowita rezygnacja z aktywności fizycznej
• samodzielne wykonywanie przypadkowych ćwiczeń znalezionych w internecie
• nauka chodzenia o kulach dopiero po operacji
• brak przygotowania mieszkania
• przekonanie, że rehabilitacja zaczyna się dopiero po zabiegu

W rzeczywistości odpowiednie przygotowanie organizmu często ułatwia późniejszy powrót do sprawności.

Najczęściej zadawane pytania

Podsumowanie

Prerehabilitacja to świadome przygotowanie organizmu do planowanej operacji. Odpowiednio dobrane ćwiczenia, edukacja oraz przygotowanie do okresu pooperacyjnego mogą ułatwić późniejszą rehabilitację i zwiększyć komfort powrotu do codziennych aktywności.

Jeżeli czeka Cię operacja ortopedyczna i chcesz jak najlepiej przygotować się do zabiegu, zapraszam na wizytę. W ramach prerehabilitacji pomogę Ci poprawić sprawność, przygotować organizm do leczenia oraz zaplanować pierwsze tygodnie po operacji. Rehabilitację prowadzę z dojazdem do domu na terenie Gdańska, dzięki czemu możesz rozpocząć przygotowania bez konieczności odwiedzania gabinetu.

Przeczytaj również

Jeżeli interesuje Cię przygotowanie do konkretnego zabiegu lub czeka Cię rehabilitacja po operacji, zachęcam do zapoznania się z pozostałymi artykułami na blogu:

• Rehabilitacja po endoprotezie biodra – dowiedz się, jak wygląda powrót do sprawności po wymianie stawu biodrowego, na co zwrócić uwagę w pierwszych tygodniach oraz jaką rolę odgrywa fizjoterapia po zabiegu.
• Rehabilitacja po endoprotezie kolana – przeczytaj, dlaczego odzyskanie pełnego wyprostu jest tak ważne, kiedy można odstawić kule i jak wygląda rehabilitacja krok po kroku.
• Rehabilitacja po rekonstrukcji ACL – sprawdź, jak przebiega powrót do aktywności po operacji więzadła krzyżowego przedniego oraz dlaczego odpowiednio zaplanowana rehabilitacja ma kluczowe znaczenie dla stabilności kolana.
• Rehabilitacja po artroskopii kolana – dowiedz się, jak przebiega powrót do sprawności po zabiegach takich jak szycie lub częściowe usunięcie łąkotki, opracowanie chrząstki czy innych procedurach wykonywanych metodą artroskopową.